“Nếu không có sự cô độc lớn lao, không một tác phẩm tử tế nào có thể sinh ra” – Picasso
Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng con người có khả năng sáng tạo tốt hơn khi họ tận hưởng sự riêng tư và tránh khỏi những yếu tố gây xao nhãng. Thực tế, phần lớn những người có khả năng sáng tạo phi thường nhất lại là những người hướng nội (theo hai nhà tâm lý học Mihaly Csikszentmihalyi và Gregory Feist).

Niềm tin về brainstorm

Từ tư duy làm việc tập thể dẫn đến một niềm tin sắt đá về “brainstorm” – 10 cái đầu thì luôn hơn 1 cái đầu. Cụm từ này được phát minh bởi ông trùm ngành quảng cáo Alex Faickney Osborn năm 1948. Ông gặp phải vấn đề ý tưởng quảng cáo nên đã gom tất cả nhân viên vào phòng và vắt kiệt ý tưởng của họ.

Niềm tin về brainstorm
Niềm tin về brainstorm

Liệu đây có phải phương pháp hiệu quả dành cho sự sáng tạo?

Trong sách “Biên niên ký chim vặn dây cót” của Haruki Murakami, nhân vật Toru Okada đã chui vào chiếc giếng cạn bỏ hoang của nhà hàng xóm để lý giải cuộc đời. “Tôi ngồi thụp xuống lòng giếng và cứ mặc nhiên để cho ý thức chuồi dần ra ngoài nhục thể của mình”.

Các trường học, doanh nghiệp cùng với nền văn hoá của chúng ta vẫn chưa thực sự thoát ra khỏi tư duy tập thể kiểu mới. Họ cho rằng thành tựu và sáng tạo đều được tạo ra từ các tập thể (ví dụ điển hình là “Một cây làm chẳng nên non / Ba cây chụm lại lên hòn núi cao”).

Chúng ta sáng tạo bằng cách “giam” mình trong bốn bức tường cùng với những người khác. Con người ưu tiên hợp tác làm việc nhóm chung với nhau hơn tất thảy, ngay khi sáng tạo. Điều đó khiến những thiên tài cô độc dần không còn chỗ đứng.

Tuy nhiên, nghiên cứu chỉ ra rằng con người có khả năng sáng tạo tốt hơn khi họ được ở một mình. Phần lớn người có khả năng sáng tạo tốt nhất lại là những người hướng nội (theo hai nhà tâm lý học Mihaly Csikszentmihalyi và Gregory Feist).

Người hướng nội không hẳn là bó hẹp mình trong không gian riêng mà họ vẫn chia sẻ suy nghĩ, ý tưởng nhưng nhận thức bản thân là một cá nhân độc lập. Họ thường cảm thấy thoải mái nhất khi làm việc một mình. Và bí quyết của họ chính là cô đơn – chất xúc tác tuyệt vời cho sáng tạo.

Theo nhà tâm lý học Hans Eysenck, sự hướng nội nuôi dưỡng khả năng sáng tạo bằng cách “tập trung tâm trí vào công việc đang làm, ngăn cản sự tiêu phí năng lượng vào những thứ không liên quan như các vấn đề xã hội và giới tính”.

Brainstorm có thực sự hiệu quả?

Nhiều chuyên gia cho rằng “brainstorm” là cách tệ nhất để kích thích sáng tạo. Thực tế, cá nhân làm việc luôn có hiệu suất cao hơn làm việc nhóm và hiệu suất nhóm càng giảm khi số người càng cao.

Khi làm việc nhóm, thành viên thường có xu hướng bị động, vô thức bắt chước và đồng thuận theo ý kiến của người khác. Họ thường không đưa ra ý kiến cá nhân vì họ sợ bị từ chối ý tưởng của mình. Điều đó làm giảm hiệu quả công việc hơn làm việc cá nhân.

Brainstorm có thực sự hiệu quả
Brainstorm có thực sự hiệu quả

Tuy nhiên, có một ngoại lệ duy nhất chính là brainstorm trên mạng, nhóm càng lớn thì càng hiệu quả. Lý do chính là màn hình giúp loại bỏ vấn đề của làm việc nhóm. Họ tự tin đưa ra ý tưởng nhiều hơn mà không sợ bị phán xét.

Nhà khoa học Marcel Proust gọi việc đó là “điều kỳ diệu của giao tiếp trong cô độc”, và chúng ta giao tiếp bằng việc đọc.  Điều đó giúp chúng ta có thể chỉnh chu câu nói, suy nghĩ kĩ, tự tin, chủ động hơn nhiều.

Internet – nơi mà chúng ta có thể cùng nhau cô đơn.

Sức mạnh của cô đơn

Chúng ta vẫn thường quá chú tâm vào tài thuyết trình hùng hồn về sức mạnh hợp tác mà lãng quên mất phần tĩnh lặng của quá trình sáng tạo. Phần lớn mọi người đều ca ngợi tài năng của Steve Jobs mà quên đi nhân vật quan trọng còn lại của Apple: một kỹ sư phù thuỷ Steve Wozniak. Ông là người hướng nội điển hình phát minh ra thành tựu nhân loại – chiếc máy tính cá nhân.

Từ một điều không có thực, Wozniak đã không ngừng cố gắng để thực hiện nó bằng chính sức mình. Phát minh kỳ diệu đó là mồ hôi công sức bao nhiêu đêm ông cố gắng. Theo ông, để sáng tạo, “hãy làm một mình, không phải đội ngũ, cũng không phải một nhóm”.

Sức mạnh của cô đơn
Sức mạnh của cô đơn

Sự cô đơn mang đến không gian riêng tư giúp chúng ta tập trung hiệu quả và làm việc năng suất hơn. Càng có nhiều không gian cá nhân, nhiều riêng tư  thì sẽ càng tự do khỏi các tác nhân gây xao nhãng.

Cô độc còn giúp chúng ta học tốt hơn nữa. Theo nhà tâm lý học Anders Ericsson, phương pháp tốt nhất để thành thạo trong một lĩnh vực là thử thách bản thân bằng tự thực hiện công việc khó nhất.

“Nếu muốn tiến bộ, bạn phải là người chủ động dấn thân. Hãy nghĩ đến một lớp học mà xem – bạn chẳng mấy khi chủ động làm bất cứ điều gì cả. Toàn là những ai khác bảo bạn phải làm gì với làm gì.”

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here